Theorie


Innovatietheorie en het Dvorak-toetsenbord
Hoe kan het dat zoiets achterhaalds als het QWERTY-toetsenbord stand houdt tegenover de veel slimmere en meer logische Dvorak-indeling? Dat wordt goed uitgelegd in The Diffusion of Innovations van Everett Rogers. Het boek gaat over de vraag waarom sommige innovaties wel slagen en andere niet. Er zijn vijf cruciale factoren die dat verklaren (1):

1 Relatief voordeel
De kans dat een innovatie snel en breed wordt geaccepteerd is groter als het relatieve voordeel voor de gebruiker groter is. Dat voordeel kan economisch zijn, maar ook liggen op het vlak van sociale prestige, gemak en voldoening. Voor een overstap van QWERTY naar Dvorak zijn vooral op het gebied van gemak, efficiency en ergonomie goede argumenten te vinden.

2 Compatibiliteit
De compatibiliteit is de mate waarin een innovatie aansluit op bestaande waarden, ervaringen uit het verleden en de wensen van potentiële gebruiker. Die is helaas gering als het gaat over Dvorak: het toetsenbord moet verbouwd worden, wat voor de meeste gebruikers een hele toestand is.

3 Complexiteit
De derde factor is complexiteit: de mate waarin een innovatie gepercipieerd wordt als ingewikkeld om te gebruiken en te leren. Naarmate een innovatie complexer is voor de potentiële gebruiker liggen de transactiekosten hoger en dus de acceptatiedrempel hoger. Iedere innovatie gaat gepaard met transactiekosten, iets nieuws leren kost energie, tijd en/of geld.
In de vergelijking QWERTY-Dvorak is dit de grootste hindernis. Het vergt dat mensen opnieuw leren typen, wat een flinke training vergt. Daar komt bij dat het lastig is om terug te gaan naar QWERTY, waardoor het lenen van iemand anders’ typemachine (vroeger) of een email sturen in een internetcafe (nu) een hele toestand wordt.

4 Testbaarheid
De testbaarheid (‘triability’) is de mate waarin een innovatie op beperkte schaal getest kan worden. Een hoge testbaarheid vergroot de kans op adoptie. Een stapsgewijze, geleidelijke overstap helpt, een drastische overstap hindert. Helaas is de overstap van QWERTY naar Dvorak een ‘alles-in-één’ operatie.

5 Zichtbaarheid
De zichtbaarheid is de mate waarin het resultaat van een innovatie zichtbaar is voor anderen. Innovaties die zeer zichtbare resultaten opleveren hebben een aanzienlijk hogere kans op adoptie. Die zichtbaarheid leidt tot gesprekken met buren, vrienden en ‘peers’ over de voor- en nadelen van een innovatie. Ook hier scoort Dvorak slecht: alleen iemand die heel goed kijkt ziet dat iemand op een ongebruikelijk toetsenbord werkt.

De optelsom van deze snelle analyse is dat het Dvorak toetsenbord maar op één factor goed scoort: het relatieve voordeel. De andere vier factoren zitten tegen. Geen wonder dus dat Dvorak niet aangeslagen is. Tegelijkertijd is het tragisch dat er iedere dag honderden miljoenen mensen typen op een toetsenbord dat gemaakt is om langzaam te typen.

1) Voor de liefhebbers, zie voor een uitgebreide toelichting: Rogers, 2003, The diffusion of innovations, 5e editie, p. 15-17 en p. 219- 266.

© Copyright Frans Nauta - Theme by Pexeto