Patenten: fantastisch instrument om werkgelegenheid advocaten te stimuleren

Er is een grote oorlog gaan in de Verenigde Staten waar wij in Europa op dit moment weinig van merken. En nee, ik heb het niet over de politieke strijd over het begrotingstekort. Ik heb het ook niet over de aanstaande presidentsverkiezingen. Nee, ik heb het over de oorlog in patenten. Meer specifiek, de oorlog over patenten rond smartphones en tablet computers.
Om je een idee te geven: Er loopt een rechtszaak van Apple tegen Samsung en HTC. Apple claimt dat die twee bedrijven zijn patenten schenden in Android telefoons. Omgekeerd heeft Samsung een rechtszaak lopen tegen Apple. Volgens Samsung overtreedt Apple een patent in de iPhone. Oracle heeft een rechtszaak lopen tegen Google over de Android-software. Microsoft had een zaak lopen tegen HTC over Android telefoons. Nokia en Apple hadden rechtszaken tegen elkaar lopen, maar hebben nu een schikking getroffen buiten de rechtbank om. Ondertussen draait de advocatuur overuren.

En dat is nog maar het topje van de ijsberg. Allerlei kleinere patenthouders voeren rechtszaken tegen zo ongeveer alle grote jongens. Soms zijn die kleintjes bedrijven die zelf iets hebben bedacht. Maar steeds vaker zijn het bedrijven die patenten opkopen. Met die opgekochte patenten gaan ze vervolgens grote bedrijven te lijf met miljoenenclaims. Er is een speciale naam voor die patenten-opkopers: ze worden ‘patent trollen’ genoemd. Overuren voor advocaten.

Ja, patenten, het is een compleet eigen markt geworden. In een veilig werd vorige maand 4,6 miljard dollar geboden voor de patenten van Nortel, een failliet Canadees bedrijf. In die boedel zitten veel patenten die te maken hebben met draadloze communicatie.

Maar hoe zat dat ook alweer, met patenten? Een patent is een tijdelijk monopolie voor een nieuw idee. De overheid geeft dat tijdelijk monopolie aan een uitvinder, zodat die uitvinder zijn investering terug kan verdienen. Het doel van een patent is dus dat het aantrekkelijker wordt voor mensen om uitvindingen te doen. Dat noemen we tegenwoordig innovatie. Patenten zijn misschien wel het oudste beleid om innovatie te stimuleren.

Maar het systeem is volledig uit de hand gelopen. Er zijn zoveel patenten dat het vrijwel onmogelijk is om als ondernemer te weten of je een patent schendt of niet. Dat precies uitzoeken is erg kostbaar, omdat er -daar zijn ze weer- flink wat advocaten uren gemaakt moeten worden. Financiers aarzelen steeds vaker om te investeren in starters omdat het niet duidelijk is hoe het met patenten zit.

Het is weer hetzelfde liedje met dat innovatiebeleid. De bedoelingen waren goed, maar het beleid schaadt meer dan dat het helpt. De enige troost is: het stimuleert de werkgelegenheid onder advocaten enorm.